دوفصلنامه تخصصی مطالعات اسلامی زن، خانواده و سبک زندگی

دوفصلنامه تخصصی مطالعات اسلامی زن، خانواده و سبک زندگی "مومنات"

طراحی و اعتباریابی مقیاس سنجش مقاومت خانوادگی بر پایه آیات و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه روان شناسی، پژوهشگاه بین المللی المصطفی، قم، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی "مقیاس سنجش مقاومت خانوادگی" مبتنی بر آموزه‌های اسلامی انجام شد. مقاومت خانوادگی به معنای ظرفیت نظام خانواده برای حفظ انسجام، هویت و کارکرد در مواجهه با چالش‌های ساختاری و فرهنگی تعریف شده است.

این پژوهش در دو مرحله کیفی و کمی انجام گرفت. در مرحله کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوا بر روی متون اصیل اسلامی (قرآن کریم و نهج‌البلاغه) و ادبیات پژوهشی، ابعاد مقاومت خانوادگی استخراج و گویه‌های اولیه تدوین شد. در مرحله کمی، پرسشنامه تدوین‌شده در یک نمونه آماری اجرا و داده‌ها با استفاده از روش‌های تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، تحلیل شدند. شاخص‌های روان‌سنجی از جمله آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی (CR) و روایی همگرا (AVE) برای بررسی دقت و روایی سازه محاسبه گردید.

نتایج تحلیل عاملی نشان داد که "مقیاس سنجش مقاومت خانوادگی" (42- FR) از ۴۲ گویه و ۵ مؤلفه اصلی شامل "جهت‌گیری ارزشی و معنوی"، "پایداری و استقامت"، "انسجام و همبستگی"، "صیانت و مراقبت" و "کنشگری و اصلاح" تشکیل شده است. یافته‌ها حاکی از برازش مطلوب مدل ساختاری با داده‌های تجربی بود (واریانس تبیین‌شده: ۶۲/۷۴٪). شاخص‌های پایایی و روایی ابزار نیز در سطح مطلوبی گزارش شد که نشان‌دهنده دقت بالای مقیاس در سنجش سازه مقاومت خانوادگی است.

"مقیاس سنجش مقاومت خانوادگی" (42- FR) ابزاری پایا و روا برای ارزیابی سطح مقاومت خانواده‌های ایرانی با رویکرد اسلامی است. این مقیاس می‌تواند به عنوان یک ابزار تشخیصی و پژوهشی در مطالعات خانواده‌درمانی، مشاوره‌های پیشگیرانه و مداخلات روان‌شناختی جهت ارتقای تاب‌آوری و سلامت نهاد خانواده مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 24 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 20 مهر 1405