دوفصلنامه تخصصی مطالعات اسلامی زن، خانواده و سبک زندگی

دوفصلنامه تخصصی مطالعات اسلامی زن، خانواده و سبک زندگی "مومنات"

نقش خانواده در تمدن‌سازی و مواجهه تمدنی (بررسی نقش خانواده در بازتولید الگوهای زیست، اخلاق تمدنی، نظم ارتباطی و مقاوم‌سازی فرهنگی در برابر سبک زندگی غربی و مدل‌های رقیب تمدنی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه پیام نورتهران
چکیده
مسئله اصلی مقاله، شناسایی کارویژه‌های تمدنی خانواده و سازوکارهای جامعه‌شناختی آن در بازتولید هویت جمعی و مواجهه با الگوهای رقیب تمدنی است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل اسنادی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل ۴۲ سند علمی شامل مقاله‌های نمایه‌شده در پایگاه‌های معتبر فارسی‌زبان (نورمگز، مگیران، علم نت، سیویلیکا)، کتب مرجع جامعه‌شناسی خانواده و اسناد بالادستی در بازه ۱۳۹۲–۱۴۰۴ است. داده‌ها با تکنیک تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری، انتخابی) تحلیل شده‌اند. یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد خانواده از سه مسیر انتقال سرمایه‌های فرهنگی (آموزش غیررسمی، آیین‌ها و الگوبرداری)، تولید سرمایه اجتماعی (شبکه‌های خویشاوندی و الگوهای گفت‌و‌شنود) و مقاومت در برابر سبک زندگی غربی (از طریق بازتولید هویت دینی، الگوی مصرف مقاومتی و تربیت دینی)، به شکل‌دهی «عادت‌واره تمدنی» کمک می‌کند. هم‌زمان، پنج عامل ساختاری تغییرات ارزشی، صنعتی‌شدن، گسترش رسانه، پیدایش نهادهای مدرن و کاهش نرخ فرزندآوری، این کارویژه‌ها را با کاهش ظرفیت مواجه ساخته است. نتیجه آنکه بازطراحی نقش تمدنی خانواده، نیازمند بازتعریف کارکردهای آن در نسبت با نهادهای موازی و سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد تجربی است.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 21 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 18 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 14 مهر 1405