گسترش شتابان رسانه‌های دیجیتال و هوش مصنوعی، کارکردهای بنیادین خانواده را در حوزه‌های تربیت، انتقال ارزش‌ها، هویت‌سازی ومرجعیت والدین،با چالش‌های نوظهور مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، بازخوانی الگوی خانواده تمدن‌ساز بر پایه قرآن کریم، ضرورتی راهبردی برای تقویت ظرفیت‌های فرهنگی به شمار می‌آید. هدف پژوهش حاضر، بازسازی الگوی مفهومی خانواده تمدن‌ساز در قرآن کریم و تبیین سازوکارهای آن برای مواجهه فعال و هوشمندانه با اقتضائات عصر رسانه و هوش مصنوعی است. داده‌ها از طریق تحلیل هدفمند آیات مرتبط با خانواده، زوجیت،مسئولیت، کرامت انسانی و مناسبات اجتماعی گردآوری و با تحلیل مفهومی و مقایسه‌ای سازمان‌دهی شدند. یافته‌ها نشان داد که الگوی خانواده تمدن‌ساز در قرآن، نظامی شبکه‌ای و چندلایه است که هفت کارکرد بنیادین شامل زوجیت و تکامل انسانی، آرامش و مودت، تربیت و انتقال ارزش‌ها، هویت‌بخشی، صیانت اخلاقی و خودنظارتی، استمرار نسل و تمدن‌سازی را در قالب یک فرایند پیوسته به یکدیگر پیوند می‌دهد. خانواده نه صرفاً نهادی عاطفی، بلکه کانون تولید سرمایه انسانی، فرهنگی و اخلاقی جامعه است. همچنین، یافته‌ها نشان می‌دهد که مواجهه قرآنی با فناوری‌های نوین بر طرد فناوری استوار نیست، بلکه بر بهره‌گیری هدایت‌شده از ظرفیت‌های رسانه و هوش مصنوعی، تقویت سواد رسانه‌ای و سواد هوش مصنوعی، ارتقای مرجعیت تربیتی والدین و تولید و مصرف مسئولانه محتوای دیجیتال تأکید دارد. نوآوری پژوهش در ارائه الگوی مفهومی قرآن‌بنیاد از خانواده تمدن‌ساز در قالب یک مدل شبکه‌ای و فرایندی است که نسبت میان کارکردهای درونی خانواده و پیامدهای تمدنی آن را تبیین کرده و چارچوبی نظری برای سیاست‌گذاری فرهنگی خانواده ها در عصر هوش مصنوعی فراهم می‌سازد.